Twee tieners en twee volwassenen spelen samen carrom aan een tafel bij de kerstboom (afbeelding gemaakt met AI)

Spelletjes voor kerstavond voor jong en oud: 7 ideeën zonder scherm

Het kerstdiner is op, iedereen zit nog aan tafel en de telefoons komen alweer tevoorschijn. Wat speel je dan met zijn allen, zodat je tiener, je schoonvader en je zwager het alle drie serieus leuk vinden en het niet als een kinderspelletje voelt?

Kies een spel dat je in een paar zinnen uitlegt, waarbij vaardigheid telt in plaats van kennis, en waarbij een tiener evenveel kans heeft als een volwassene. Dat zijn zelden bordspellen met een dik regelboek, maar behendigheidsspellen: carrom, crokinole, mikado, een stapeltoren, domino of tafelhockey.

In de lijstjes voor kerstavond die wij bekeken, bestaan de meeste ideeën uit quizzen, raadspelletjes en kaartspellen. Een tafelspel waarbij handigheid telt kwamen we er nauwelijks tegen. Hieronder lees je zeven ideeën, wat je nodig hebt en wat de nadelen zijn. Je hoeft niets bij ons te kopen: een spel dat je al hebt, werkt ook.

Wat maakt een spel goed voor jong en oud?

Op kerstavond zitten tieners, ouders en grootouders met heel verschillende ervaring aan tafel. Een spel werkt dan als het aan een paar voorwaarden voldoet. Dit zijn onze eigen vuistregels, geen onderzoek:

Snel uit te leggen: de regels leg je uit in een paar zinnen

Geluk en gevoel boven kennis: een tiener kan zijn ouders verslaan, en andersom

Niemand valt af: je speelt om de beurt of in teams, dus je blijft erbij

Zonder scherm kijk je elkaar aan en praat je tijdens het spelen, en juist daarom zoeken veel mensen op kerstavond iets om met de handen te doen.

7 spelletjes voor kerstavond

1. Carrom: biljart met je vingers

Carrom speel je op een vierkant houten bord met een gat (net) in elke hoek. Met een striker schiet je je eigen stenen in de netten, een soort biljart met je vingers. Je speelt met 19 stenen: negen witte, negen zwarte en één rode, de queen. Dat staat in de Laws of Carrom van de International Carrom Federation. Daar staat ook dat je alleen speelt (twee spelers tegenover elkaar) of in koppels met vier. Carrom wordt ook in Europa gespeeld, met een jaarlijks EK volgens de European Carrom Confederation.

Goed voor kerst: de regels zijn eenvoudig en het is een spel van precisie in plaats van kennis. Minder: je moet een paar rondes wennen aan de striker, en het bord neemt een flink deel van je tafel in. Bij ons begint een compact bord rond de €89 (Junior Carrom Board) en een bord op officieel formaat rond de €119 (Premium Carrom Board). Wil je weten welk bord bij je past, lees dan onze carrom koopgids.

2. Crokinole: schijven schieten op een rond bord

Het oudst bekende crokinole bord werd in Ontario, Canada gebouwd door Eckhardt Wettlaufer, als cadeau voor de vijfde verjaardag van zijn zoon (World Crokinole Championship). Je speelt een-tegen-een, of met vier in teams van twee, en schiet schijven met een vinger over een rond bord. In ons bord is het middelste gat 20 punten waard en zijn de ringen daaromheen 15, 10 en 5 punten waard. Het bord is ongeveer 69 bij 69 cm en wordt geleverd met 24 schijven (12 per kleur) en een opbergtas. Ons Crokinole bord kost €89. Hoe het spel werkt lees je in onze Crokinole spelregels.

Minder: alleen voor twee of vier spelers. Met meer mensen moet je wisselen of een toernooitje spelen.

3. Mikado: voorzichtig één stokje pakken

Mikado is oud: het Landesmuseum Württemberg bewaart een mikadospel uit het begin van de 17e eeuw (museum-digital). Je laat een bundel stokjes los en pakt om de beurt één stokje zonder dat een ander beweegt. Lukt dat, dan mag je door; beweegt er een ander stokje, dan verlies je je beurt (Britannica). Onze XL Giga Mikado heeft 33 stokken van 90 cm en past dus beter op de vloer dan op de tafel. De prijs is €59. Het is rustig en je speelt het met een grotere groep. Minder: de stokken vallen over een flinke oppervlakte, dus je hebt vloerruimte nodig.

4. Stapeltoren: wie durft nog een blok te pakken?

Je haalt een blok uit de toren en legt die bovenop. Onze stapeltoren heeft 54 blokken en een scorebord, en 36 genummerde blokken leveren punten op. Valt de toren om, dan vervallen de punten van die ronde. Dat geeft spanning, want je kunt twijfelen of je nog een blok durft te pakken. Minder: een omvallende toren maakt lawaai. De prijs is €109.

5. Houten domino: groot genoeg om te zien

Domino kent iedereen. Onze mega houten domino heeft 28 stenen van 18 bij 9 cm in een tas en zie je dus ook vanaf een afstand. De regels kent bijna iedereen al, dus je legt niets uit. De prijs is €49. Minder: het is vooral een rustig spel, zonder veel spanning.

6. Tafelhockey: air hockey met een puck

Je schuift met een pusher een puck over een glad bord en probeert in het doel van de tegenstander te scoren. Ons tafelhockey bord is 130 bij 70 cm, en het speelvlak maak je gladder met poeder. De prijs is €119. Minder: het is vooral een duel voor twee en het bord neemt veel plek in.

7. Het spel dat je al hebt

Een kaartspel of dobbelspel uit de kast werkt ook, zolang het aan de drie vuistregels hierboven voldoet. Pak dus niet het spel met de dikste handleiding, maar het spel dat iedereen in een minuut snapt. Een nieuw spel kopen hoeft niet.

Snel vergeleken

Spel	Spelers	Ruimte	Vanaf
Carrom	2 of 4	Stevige tafel (68 tot 84 cm breed)	€89
Crokinole	2 of 4	Tafel (69 x 69 cm)	€89
Mikado XL	2 of meer, om de beurt	Vloer of tuin	€59
Stapeltoren	2 of meer, om de beurt	Vloer	€109
Mega domino	2 of meer, om de beurt	Vloer of tuin	€49
Tafelhockey	2	Tafel (130 x 70 cm)	€119

De prijzen gelden op het moment van schrijven en zijn de laagste prijs van ons assortiment per spel. Het aantal spelers bij carrom komt uit de Laws of Carrom en bij crokinole uit de beschrijving van ons bord. Bij de andere spellen heeft de fabrikant geen maximum opgegeven.

Welk spel past bij jullie avond?

Een grote groep met veel leeftijden

Kies een spel waarbij iedereen om de beurt speelt en niemand lang hoeft te wachten, zoals mikado of een stapeltoren.

Vier mensen aan tafel

Carrom en crokinole zijn dan het leukst, vooral in teams van twee.

Je wilt iets voor na de feestdagen

Carrom en crokinole blijven interessant als je vaker speelt, omdat je er beter in wordt. Twijfel je tussen carrom borden? Lees dan de carrom koopgids.

Veelgestelde vragen

Wat is leuk om op kerstavond te doen?

Naast eten en tv kijken is een spel aan tafel het makkelijkst, want iedereen zit er toch al. Een quiz of raadspel kost niets. Wil je iets met je handen, kies dan mikado, een stapeltoren, domino, carrom of crokinole. Die leg je in een paar zinnen uit en je hebt er alleen een tafel of de vloer voor nodig.

Welke spelletjes zijn leuk om te spelen tijdens het kerstfeest?

Dat hangt af van wie er zitten. Met een grote groep werken mikado, een stapeltoren en domino, omdat je om de beurt speelt en niemand lang wacht. Met twee of vier mensen zijn carrom en crokinole leuker, vooral in teams van twee. Voor een duel tussen twee spelers is er tafelhockey.

Wat zijn grappige spelletjes voor volwassenen?

Grappig wordt het bij spellen waarbij iets spectaculair mis kan gaan: een stapeltoren die omvalt, een stokje dat net meebeweegt bij mikado of een schijf die van het bord schiet bij crokinole. Je hoeft er geen grappen voor te kennen, het gebeurt vanzelf. Zoek je een spel met opdrachten of kaartjes om te raden, dan vind je dat hier niet.

Welke kerstspelletjes zijn leuk voor de hele familie?

Kies een spel zonder tijdsdruk waarbij gevoel meer telt dan kennis, dan doen tieners, ouders en grootouders allemaal mee. Bij mikado, domino en een stapeltoren speel je om de beurt. Bij carrom en crokinole schiet je een schijf weg, dat kan ook zittend. Zorg voor goed licht, want kleine stukken zijn lastiger te zien met een bril.

Kun je op kerstavond spelletjes doen zonder iets te kopen?

Ja. Een quiz, een raadspel of een kaartspel dat je al hebt kost niets. Een nieuw spel is niet nodig: kies vooral iets dat iedereen in een minuut snapt. Wil je wel iets aanschaffen, dan zijn dit tafel- en vloerspellen die je het hele jaar kunt gebruiken, bijvoorbeeld bij verjaardagen of op een regenachtige zondag.

Is een tafelspel een goed kerstcadeau voor volwassenen?

Ja, als de ontvanger graag samen speelt, met gezin of vrienden. Een carrom bord of crokinole bord is een cadeau voor meerdere mensen tegelijk. Voor iemand die liever alleen bezig is, is het minder geschikt.